Rechtspositie overheidspersoneel Nederland (25-07-2019)

Wet normalisering rechtspositie ambtenaren: gevolgen voor overheidspersoneel in Nederland met dienstbetrekking of aanstelling buiten Nederland

25-7-2019

Werkt u voor de overheid in Nederland en heeft u ook een dienstbetrekking of aanstelling in België of Duitsland? Door de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren, de Wnra, kan uw sociale verzekering veranderen vanaf 1 januari 2020.

Waarom kan de Wnra uw sociale verzekering veranderen?

In Nederland zorgt de Wnra per 1 januari 2020 voor een wijziging van de 'Ambtenarenwet'. De aangepaste Ambtenarenwet kent een nieuwe definitie van het begrip ambtenaar en definieert het begrip 'overheidswerkgever'. Werkt u als ambtenaar of werknemer voor een in Nederland gevestigde overheidsdienst? Als gevolg van de Wnra, kan de status van uw arbeidsrelatie met de overheidsdienst vanaf 1 januari 2020 wijzigen van: 

  • Werknemer naar ambtenaar. Bijvoorbeeld: personeel van UWV of SVB 
  • Ambtenaar naar werknemer. Bijvoorbeeld: personeel van openbare universiteiten, universitair medisch centra behorende bij openbare universiteiten, en andere wetenschappelijke instellingen 

Wijzigt de status van uw arbeidsrelatie? En werkt u, naast uw activiteit in Nederland voor de overheidsdienst, gelijktijdig of afwisselend in een of meer andere EU-landen? Vanaf 1 januari 2020 kunt u onder de socialezekerheidswetgeving van een ander EU-land vallen. Reden: door wijziging van de aard van uw arbeidsrelatie in Nederland geldt een andere 'aanwijsregel' van EU-socialezekerheidsverordening 883/2004.

Wanneer verandert uw sociale zekerheid?

Check bij uw overheidsdienst, welke status u heeft vanaf 1 januari 2020. 

  1. U bent op 31 december 2019 ambtenaar. U blijft vanaf 1 januari 2020 ambtenaar. U werkt bijvoorbeeld bij een gemeente of voor de Belastingdienst. Uw sociale zekerheid wijzigt niet. 
  2. U bent op 31 december 2019 werknemer. U wordt vanaf 1 januari 2020 ambtenaar. U werkt bijvoorbeeld bij de SVB. Uw sociale zekerheid kan wijzigen. 
  3. U bent op 31 december 2019 ambtenaar. U wordt vanaf 1 januari 2020 werknemer. U werkt bijvoorbeeld voor een openbare universiteit. Uw sociale zekerheid kan wijzigen. 

Voorbeelden van situatie 2 of 3: 

  • U woont in België. U werkt in Nederland voor UWV, op basis van een contract voor drie dagen per week. U heeft ook een baan in België, via een contract voor twee dagen per week. Tot 1 januari 2020 werkt u in beide landen als werknemer. U valt uitsluitend onder de wetgeving van België, omdat u daar voor meer dan 25% van uw totale arbeidstijd werkt. Op en na 1 januari 2020 werkt u als ambtenaar in Nederland en als werknemer in België. U valt uitsluitend onder de wetgeving van Nederland, omdat u daar als ambtenaar werkt.
  • U woont in Nederland. U werkt in Nederland voor de Erasmus Universiteit Rotterdam, op basis van een aanstelling voor vier dagen per week. U werkt ook in België. U heeft een aanstelling bij de KU Leuven voor een dag per week. Tot 1 januari 2020 werkt u in beide landen als ambtenaar. U valt uitsluitend onder de wetgeving van Nederland, omdat u voor ten minste 25% van uw totale arbeidstijd in Nederland werkt. Op en na 1 januari 2020 werkt u als werknemer in Nederland en als ambtenaar in België. U valt uitsluitend onder de wetgeving van België, omdat u daar als ambtenaar werkt.

Hoe weet u zeker of uw sociale zekerheid verandert?

Hét bewijs voor de op u toe te passen socialezekerheidswetgeving, is de 'A1-verklaring'. U vraagt de A1 aan bij de bevoegde overheidsdienst in het land van uw woonplaats. Deze overheidsdienst beslist in welk land u sociaal verzekerd bent. De bevoegde dienst van het land waarin u sociaal verzekerd bent, geeft vervolgens de A1-verklaring af.

  • Woont u in Nederland? Neem contact op met Sociale Verzekeringsbank Amstelveen, afdeling Internationale detachering (SVB ID). 
  • Woont u in België? En werkt u als werknemer of ambtenaar in België? Neem contact op met de Rijksdienst voor sociale zekerheid (RSZ). 
  • Woont u in Duitsland? Neem contact op met de Deutsche Verbindungsstelle Krankenversicherung - Ausland (DVKA).

Let op. Vraag de A1 niet eerder aan dan circa 8 weken vóór 1 januari 2020. Anders wijst de overheidsdienst uw aanvraag af, omdat de datum waarop uw situatie wijzigt te ver in de toekomst ligt.

Wat moeten u en uw werkgever doen als uw sociale zekerheid verandert?

Als u per 1 januari 2020 onder de socialezekerheidswetgeving van een ander EU-land valt, wijzigt uw recht op: 

  • (Vergoeding van) medische zorg 
  • Gezinsbijslag 
  • Uitkering bij werkloosheid, ziekte of arbeidsongeschiktheid 
  • Ouderdoms- en nabestaandenpensioen 

U moet zich bijvoorbeeld inschrijven bij een ziekenfonds in het bevoegde EU-land. Heeft u kinderen? Dan vraagt u gezinsbijslag aan bij een kinderbijslagorganisatie in het bevoegde EU-land. Uw werkgever is verplicht om inkomensafhankelijke socialezekerheidsbijdragen te betalen in het bevoegde EU-land. Is vanaf 1 januari 2020 de socialezekerheidswetgeving van België, Duitsland of Nederland op u van toepassing? Neem contact op met SVB Bureau voor Belgische Zaken of SVB Bureau voor Duitse Zaken. BBZ of BDZ kan u en uw werkgever uitleg geven over de rechten en plichten in die landen.